Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'te meydana gelen depremlerin etkilediği 11 ilde uygulanan Toplum Yararına Programlar (TYP) kapsamında 92 bin 237 kişiye yaklaşık 18 milyar lira, işbaşı eğitim programları ve mesleki eğitim kurslarından yararlanan 60 bin 582 kişiye ise 2,9 milyar lira destek sağlandı.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından "Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu" hazırlandı.
Raporda, depremlerin ardından bölgede istihdam alanında verilen destek ve yürütülen projelere de yer verildi.
Rapora göre, deprem sonrası iş gücü piyasasında önemli değişimler yaşanan bölgedeki 11 ilde, iş gücü açığı ortaya çıktı.
Sanayide çalışan iş gücünün inşaata yönelmesi, bu duruma yol açan temel sebeplerden biri oldu.
İş yerlerinin, makine ve demirbaşların hasar alması ve deprem nedeniyle siparişlerin iptal edilmesi özellikle imalat sektörünü olumsuz etkiledi.
Azalan üretim sonucu finansman sorunları ortaya çıkarken nitelikli iş gücünün başka şehirlerde iş bulma potansiyelinin yüksek olması, deprem bölgesinden göçü artırarak bölgede nitelikli iş gücü ihtiyacını ortaya çıkardı.
İşçi çalıştıranlar ile primini kendi ödeyenlere sağlanan kolaylıklar
Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ve Gaziantep'in İslahiye ile Nurdağı ilçelerinde Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen kriterlere sahip işverenler ile bahsi geçen yerlerdeki tüm 4/b sigortalılar ile diğer sigortalılar ve genel sağlık sigortalılar için çeşitli kolaylıklar sağlandı.
Bu kapsamda, mücbir sebep hali, 30 Kasım 2025'e uzatıldı.
Bilgi, belge ve beyannameler ile iş yeri kayıt ve belgelerin verilme süresi, 15 Aralık 2025'e, aylık prim ve hizmet belgelerinin/muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin verilme süresi ise 2 Şubat 2026'ya uzatıldı.
Deprem öncesi borçların son ödeme tarihi, 31 Aralık 2025'e, depremden sonra oluşan borçların son ödeme tarihi ise 31 Temmuz 2026'ya uzatıldı.
Kısa çalışma ödeneğinden 111 bin kişi faydalandı
Kısa çalışma ödeneği kapsamında depremlerden etkilenen yaklaşık 111 bin kişi için uzatma ödemeleri dahil 2025 sonu itibarıyla 1 milyar lira ödeme gerçekleştirildi.
Nakdi ücret desteği kapsamında hak sahiplerine günlük 133,4 lira olmak üzere aylık 3 bin 973 lira ödeme yapıldı. Bu kapsamda yaklaşık 82 bin kişiye 700 milyon lira nakdi ücret desteği sağlandı.
Afetin etkilerini azaltma, kamusal altyapı hizmetlerinin devamını sağlama, bölge halkı ve ekonomisine geçici gelir desteği sağlayan TYP'de adres kayıt sistemine göre aynı adreste ikamet eden kişilerden yalnızca birisinin katılabilmesi ve TYP'den en fazla 9 ay yararlanılabilmesi hükümleri uygulanmadı.
Mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programları
Depremin etkilediği illerde düzenlenen mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programlarının uygulanmasına yönelik özelleştirilmiş politikalar hayata geçirildi.
Bu kapsamda, depremin meydana geldiği 6 Şubat 2023 tarihini kapsayacak şekilde yasaklılık durumu oluşan mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programları için yasaklılık hükümleri 2024 ve 2025'te uygulanmadı.
Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ve Gaziantep'in İslahiye ve Nurdağı ilçelerinde 2025 sonuna kadar uygulanan mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programlarında istihdam yükümlülük süresi 3 kat yerine bir kat olarak uygulandı. Ayrıca istihdam taahhüt oranı, yüzde 70'ten yüzde 30'a düşürüldü.
