Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğünde Başuzman Özgül Atılgan Ayanoğlu, Uzman Ezgi Deryol, Müdür Erdi Kızılkaya ve Kıdemli Uzman Duygu Konukçu Çelik tarafından hazırlanan "Kiralar İçin Yeni Bir Gösterge: Yeni Kiracı Kira Endeksi" başlıklı analiz, bankanın blog sayfası Merkezin Güncesi'nde yayımlandı.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK), Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) bir alt kalemi olarak "Kiracı Tarafından Ödenen Gerçek Kira Endeksi"ni hesaplayarak kamuoyu ile paylaştığı belirtilen analizde, ancak bu endeksin TÜFE metodolojisi gereği 'aynı konutun' kira fiyatını takip ettiği ve konutlarda kiracı değişiminin sık yaşanmaması nedeniyle yeni kiralardaki fiyat değişimlerini gecikmeli olarak yansıttığı bildirildi.
Diğer bir ifadeyle, kiralık konutlardaki fiyat değişimlerinin mevcut kiracılara geç yansıdığı için TÜİK Gerçek Kira Endeksi'nin de kiralık konut piyasasındaki güncel fiyat gelişmelerini gecikmeli takip ettiği vurgulanan analizde, şu ifadelere yer verildi:
"Türkiye’de, konut kira değerlerindeki güncel değişimi doğrudan yansıtan resmi bir istatistik bulunmuyor. Bu kapsamda TCMB, Konut Fiyat Endeksi (KFE) hesaplaması için bankalardan alınan değerleme raporlarında yer alan kira değerlemelerini kullanarak YKKE isimli, aylık frekansta yayımlanan bir endeks oluşturdu. Kiralık konut piyasasındaki güncel kira gelişmelerini yansıtan YKKE ve il bazında değerlemesi yapılan konutların birim kiraları, 17 Şubat 2026 tarihinde yayımlanmaya başladı."
Endeks için veri kaynağı olarak, KFE çalışmaları kapsamında temin edilen kira değerleri kullanılıyor
Analizde, endeks için veri kaynağı olarak, KFE çalışmaları kapsamında temin edilen kira değerlerinin kullanıldığı bildirildi.
Bu değerlerin değerleme uzmanları tarafından belirlendiği ve konutun ilgili dönemde hangi bedelle kiraya verilebileceğini gösterdiği aktarılan analizde, şu bilgilere yer verildi:
"Endeksin hesaplanmasında, kalite etkisini ayrıştırmak amacıyla hedonik regresyon yöntemi kullanılıyor. Regresyonlar, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına (İBBS) göre 13 düzey-2 bölgesi ve 6 düzey-1 bölgesi olmak üzere toplam 19 tabakada çalıştırılıyor. Tabaka bazında elde edilen endeksler bir önceki yılın hanehalkı sayıları ve ortalama konut değerleri ile ağırlıklandırılarak Türkiye geneli için YKKE elde ediliyor."
Analizde, endeksteki yıllık artışların 2021 yılının son çeyreğinden itibaren hızlandığı ve 2022 yılının ikinci yarısında zirve seviyelere ulaştığının görüldüğü belirtildi. Takip eden dönemde ise başta İstanbul olmak üzere üç büyük ilde de konut kiralarındaki artış hızının yavaşladığının izlendiği kaydedilen analizde, 2023 yılının ikinci çeyreğinde, Ankara’nın diğer iki büyük ilden kayda değer ölçüde ayrışmaya başladığı ve bu ayrışmanın aynı yılın üçüncü çeyreğinde daha da belirginleştiğinin gözlendiği aktarıldı.
Analizde, "2023 yılı şubat ayında yaşanan deprem felaketinin ardından bölgenin yoğun göç almasının, söz konusu ayrışmada önemli bir etken olduğunu değerlendiriyoruz. Para politikasında uygulanan sıkılaşmanın etkisiyle yıllık artış oranlarının 2023 yılının son çeyreğinden itibaren düşme eğilimine girdiği, Türkiye geneli ve üç büyük ilde YKKE yıllık artışlarının Ocak 2026 itibarıyla yüzde 40'ın altına gerilediği görülüyor." ifadelerine yer verildi.
