Ziyaretin anlam ve önemi
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, eşi Emine Erdoğan ve kalabalık bir heyetle Azerbaycan'ın Karabağ Zaferi'nin 6. yıl dönümü kutlamalarına katılmak üzere Şuşa'ya gitmesi, hem ikili düzeyde son derece olumlu ve önemli çıktıları olan hem de üçüncü taraflar bakımından anlamlı mesajlar içeren bir gelişmedir. Şuşa, tarihi Karabağ Hanlığı'nın merkezi, mimari, müzik, halıcılık ve şiirde Azerbaycan'ın adeta merkez üssü olmuş bir şehirdir. Üzeyir Hacıbeyli, Han Şuşinski, Bülbül, Molla Penah Vagıf, Hurşudbanu Natevan, Ahmet Ağaoğlu gibi değerleri kazandıran şehir Azerbaycan'ın kültür başkenti ilan edilmiştir.
Ziyaret için Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türkiye heyetini taşıyan uçak, Fuzuli Havalimanı'na inmiştir. Heyette, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın yanı sıra Türkiye'nin Azerbaycan ve Türk dünyası ile ilişkileri konusunda yetkili pek çok isim de yer almıştır. Fuzuli Havalimanı, Azerbaycan'ın 2020 zaferinden sonra Karabağ'a sıfırdan inşa ettiği 3 havalimanından birisidir. Azerbaycan'ın Karabağ'da yeniden inşa, tarihi abidelerin ihyası, yerinden edilmiş insanların yeniden iskanı faaliyetleri hızla devam etmektedir.
İki devlette büyük heyecan uyandıran Karabağ buluşmasında Aliyev, "Aziz gardaşım Erdoğan liderliğinde Türkiye dünya ölçeğinde büyük güçtür. Türkiye'nin siyasi ağırlığı bir gerçekliktir ve bizi de sevindirmekte, bize de güç vermektedir." ifadelerini kullanırken, Cumhurbaşkanı Erdoğan da "Bundan altı sene önce İlham kardeşimin dirayetli liderliğinde yekvücud olan Azerbaycan halkı büyük bir kahramanlıkla Karabağ'ı yeniden hürriyetine kavuşturmuştur." ifadelerini kullanmıştır.
Bu ifadeler, iki devlet arasındaki ilişkilerin zedelenmesini arzu eden çevrelere verilmiş, özenle seçilmiş ve üzerinde dikkatle düşünülmüş mesajlardır.
Liderlerin basın açıklaması sırasında Aliyev, "Savaşın ilk anından itibaren benimle telefon görüşmeniz bütün dünyaya gösterdi ki gardaş Türkiye Azerbaycan'ın yanındadır. Ve sizin beyanatınız bize ilave güç verdi, ruh verdi. Azerbaycan tek değil, Türkiye onun yanındadır şeklindeki tarihi sözleriniz hiçbir zaman unutulmayacaktır. Azerbaycan halkı bunu iyi bilir ve hem size şahsen hem de gardaş Türkiye halkına minnettardır. Sizin gösterdiğiniz siyasi ve manevi destek, bizim ruhumuzu daha da yükseltmiştir." cümleleriyle hem Türkiye'nin İkinci Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan'ın yanında kararlılıkla duruşuna hem de bu duruşta Erdoğan'ın şahsi rolüne işaret etmiştir.
Aliyev'in ortak basın açıklamasındaki sözleri, başka önemli mesajlar da içeriyordu. Aliyev, Ermenistan'la bugün gelinen noktanın geçmişten çok farklı olduğunu, normalleşme sürecinin devam ettiğini ve yaklaşık bir yıl önce barış anlaşmasının paraflandığını, ancak henüz son imzaların atılmadığını ifade etti. Bunun belirli sebepleri bulunduğunu belirten Aliyev, Türkiye ve Azerbaycan kamuoyunun da bu sebepleri iyi bildiğini vurguladı.
Öyle anlaşılıyor ki, her iki devlet de Ermenistan’la kalıcı barışı samimiyetle arzu ediyor, ancak bunun için Ermenistan'ın öncelikle bazı anayasal düzenlemeleri hayata geçirmesini bekliyor. Ayrıca Nahçıvan ve Azerbaycan anakarasını, dolayısıyla Türkiye ile Azerbaycan'ı birbirine bağlayan Zengezur Koridoru'nun hayata geçirilmesi noktasındaki yükümlülüklerinin de Erivan'a hatırlatıldığını tahmin etmek güç değildir.
Aliyev konuşmasında ayrıca, 15 Haziran 2021 tarihinde imzalanan Şuşa Beyannamesi'yle Türkiye ve Azerbaycan'ın ilişkilerinin müttefiklik seviyesine yükseltildiğini ancak esasen bu belge olmasa da iki devletin müttefik olduklarını vurguladı. "Dünyada bizim kadar birbirine bağlı olan halklar veya devletler yoktur ve bu bizim servetimizdir." diye de ekledi. Yine "birliğimiz sarsılmazdır ve bunu sarsmak isteyenler arzularına hiçbir zaman erişemeyeceklerdir." diyerek gelecekte de bu kardeşliğin ve işbirliğinin devamına olan inancını tüm dünyayla paylaştı.
